Wilkoń oddał Piasecznu dzieła warte 8 mln zł. Muzeum zyskało bezcenny dar

W jednej sali spotkały się początki i dojrzałość twórczości Józefa Wilkonia. Artysta podpisał z Muzeum Sztuki Współczesnej Józefa Wilkonia w Piasecznie notarialną umowę warunkową, która otwiera drogę do przekazania części jego kolekcji. Wśród dzieł są rysunki do książek, obrazy z pierwszych lat pracy, nowsze realizacje oraz rzeźby z drewna i metalu. Wartość zbioru oszacowano na około 8 mln zł, ale jeszcze ważniejsze jest to, że te prace zostaną związane z miejscem, które twórca nazywa swoim domem.

• Dar, który połączy muzeum z całym dorobkiem Wilkonia
• Muzeum wyrasta z wieloletnich rozmów i decyzji samorządu
• W centrum Piaseczna powstaje miejsce dla sztuki, edukacji i spotkań
• Wilkoń i jego rozpoznawalny język sztuki

Dar, który połączy muzeum z całym dorobkiem Wilkonia

Przekazana kolekcja nie wygląda jak przypadkowy wybór. To przekrój przez długą drogę artysty – od najstarszych, unikalnych rysunków do książek, przez malarskie obrazy z początków kariery, aż po prace współczesne. W zbiorze znalazły się też surowe rzeźby z drewna i metalu, z których Józef Wilkoń jest dziś szczególnie znany.

Umowa ma charakter warunkowy, więc własność dzieł przejdzie na gminną jednostkę kultury dopiero po otwarciu wystawy stałej. Dla muzeum to istotne, bo już teraz może pracować nad spójną opowieścią o twórczości artysty, a jednocześnie ma jasny cel – pokazać te prace w stałej ekspozycji, a nie zamknąć je w magazynie.

„Piaseczno i Zalesie Dolne to moje miejsce na ziemi, mój azyl. Nie wyobrażam sobie, aby moja spuścizna w postaci ofiarowanych społeczeństwu dzieł mogła pozostać poza miejscem, które tak bardzo umiłowałem” – mówi Józef Wilkoń.

W praktyce oznacza to, że mieszkańcy będą mogli oglądać nie tylko pojedyncze obrazy czy rzeźby, ale cały przekrój twórczości artysty ułożony w przemyślaną całość. Taki model zbioru daje muzeum większą szansę na pokazanie, jak zmieniały się środki wyrazu Wilkonia i jak konsekwentnie wracał on do motywów natury.

Muzeum wyrasta z wieloletnich rozmów i decyzji samorządu

Droga do tego momentu trwała kilka lat. W 2022 roku Gmina Piaseczno powołała nową instytucję kultury pod nazwą Muzeum Sztuki Współczesnej Józefa Wilkonia. Potem zaczęły się rozmowy z artystą o kształcie ekspozycji i o tym, które dzieła trafią do kolekcji muzeum. Temat nabrał tempa w marcu 2026 roku, gdy Rada Miejska przyjęła statut muzeum przygotowany wcześniej wspólnie z Józefem Wilkoniem i pozytywnie zaopiniowany przez Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego.

Miesiąc później burmistrz powołał na pełniącego obowiązki dyrektora dr. Aleksandra Ryszkę, malarza i adiunkta Akademii Sztuk Pięknych w Warszawie. To nie jest przypadkowa kandydatura – Ryszka zna twórczość Wilkonia od lat, był kuratorem muralu „Arka” na budynku Przystanku Muzyki i koordynował wcześniejsze wystawy artysty w Piasecznie.

„To historyczny moment dla kultury w Piasecznie” – mówi Aleksander Ryszka.

Dyrektor zapowiada, że wystawa stała ma opowiedzieć o życiu i sztuce Wilkonia na przestrzeni XX i XXI wieku – od przedwojennej Wieliczki, przez Kraków i Warszawę, aż po Zalesie Dolne. W planach są też ekspozycje czasowe poświęcone współczesnym ilustratorom i ilustratorkom średniego oraz młodego pokolenia, a także pracownia plastyczna i program edukacyjny. To ważna wskazówka dla mieszkańców – muzeum nie ma być wyłącznie miejscem oglądania obrazów, ale także przestrzenią zajęć i spotkań z ilustracją.

W centrum Piaseczna powstaje miejsce dla sztuki, edukacji i spotkań

Nowa siedziba muzeum mieści się w zrewitalizowanym i rozbudowanym budynku dawnej strażnicy OSP w centrum miasta. Lokalizacja nie jest przypadkowa. Placówka znajdzie się obok historycznego ratusza i siedziby Muzeum Piaseczna, tworząc z nimi spójny układ instytucji kultury w jednym punkcie miasta. Dzięki temu przestrzeń wokół muzeum zyska zupełnie nowe znaczenie, a samo miejsce będzie łatwiejsze do odnalezienia także dla osób spoza Piaseczna.

Burmistrz Daniel Putkiewicz podkreśla, że samorząd od lat współpracuje z artystą i buduje wokół jego twórczości rozpoznawalność miasta. W tym kontekście wspomina m.in. odlewy rzeźb w przestrzeni publicznej, kolorowy mural oraz pegaza z logo Centrum Kultury, który również wyszedł spod ręki Wilkonia.

„Józef Wilkoń to postać wybitna” – mówi Daniel Putkiewicz.
„Gmina Piaseczno od wielu już lat blisko współpracuje z artystą” – dodaje burmistrz.

W praktyce Piaseczno zyskuje coś więcej niż kolejną instytucję. Muzeum ma stać się miejscem, w którym spotkają się historia sztuki, edukacja i współczesna ilustracja, a otwarcie wystawy stałej ma nastąpić w pierwszej części przyszłego roku. Dla miasta to ważny sygnał, że inwestycje w kulturę nie kończą się na budynku – dopiero zaczynają pracować na własną opowieść, gdy wchodzą do nich dzieła, twórcy i publiczność.

Wilkoń i jego rozpoznawalny język sztuki

Józef Wilkoń należy do najważniejszych postaci polskiej sztuki współczesnej. Urodził się w 1930 roku w Bogucicach koło Wieliczki, studiował malarstwo w krakowskiej Akademii Sztuk Pięknych oraz historię sztuki na Uniwersytecie Jagiellońskim. Największą sławę przyniosła mu ilustracja książkowa, choć tworzył także malarstwo, rzeźbę i scenografię.

Przez ponad siedem dekad pracy zilustrował blisko 200 książek w kraju i ponad 80 za granicą. Jego prace ukazały się w ponad 20 językach, a rozpoznawalny styl – lekka kreska, dynamika i wyraziste plamy barwne – sprawił, że nazwisko Wilkonia od dawna kojarzy się z najlepszymi tradycjami Polskiej Szkoły Ilustracji.

W jego twórczości szczególne miejsce zajmuje przyroda. To z niej wyrastają zarówno delikatne ilustracje zwierząt, jak i późniejsze monumentalne rzeźby wycinane z pni drzew i łączone z metalem. Dla Piaseczna oznacza to jedno – muzeum będzie opowiadać nie tylko o samym artyście, ale też o języku sztuki, który przez lata stał się częścią tożsamości miasta.

na podstawie: UMiG Piaseczno.